دررفتگی مادرزادی مفصل هیپ /فیزیوتراپی در فلکه سوم تهرانپارس
دررفتگی مادرزادی مفصل هیپ ،Developmental Dysplasia of the Hip ) DDH )
که قبلا به آن Congenital Dislocation of the Hip یا به اختصار CDH گفته میشد یکی از ناهنجاریهای شایع در نوزادان است که در آن مفصل ران (جایی که استخوان ران به لگن متصل میشود) به درستی شکل نمیگیرد یا استخوان ران در جای خود (در حفره لگن) قرار نمیگیرد.
در حالت طبیعی، سر استخوان ران باید دقیقاً در یک حفره عمیق و مستحکم در لگن قرار داشته باشد. در این ناهنجاری، این حفره یا بسیار کمعمق است و یا سر استخوان ران اصلاً در آن قرار نمیگیرد ( دررفتگی کامل ).
این وضعیت طیفی از شدتهای مختلف دارد:- ناپایداری (Instability): مفصل ضعیف است و سر استخوان ران به راحتی حرکت میکند.
– نابالغ بودن (Dysplasia): حفره لگن کمعمق است و توانایی نگهداری سر استخوان ران را ندارد.
– دررفتگی کامل (Dislocation): سر استخوان ران کاملاً از حفره لگن خارج شده است.
علائم:
بسیاری از نوزادان هیچ دردی ندارند، بنابراین تشخیص آنها باید توسط پزشک انجام شود. علائم اصلی عبارتند از:
– ناهمترازی چینهای پوست: اگر چینهای پوست در ناحیه رانها در دو طرف بدن نامتقارن باشد.
– محدودیت در باز کردن پاها: هنگام تعویض پوشک، اگر متوجه شدید که یکی از پاهای نوزاد کمتر از دیگری به سمت بیرون باز میشود (تست Ortolani و Barlow که پزشک انجام میدهد).
– تفاوت در طول پاها: در موارد شدیدتر ممکن است یکی از پاها کوتاهتر به نظر برسد.
– صدای “کلیک”: هنگام حرکت دادن پاهای نوزاد توسط پزشک، ممکن است صدای جابهجایی استخوان شنیده شود.
علت:
علت دقیق همیشه مشخص نیست، اما عوامل زیر ریسک را افزایش میدهند:
– جنسیت: دختران بسیار بیشتر از پسران درگیر این مشکل میشوند (احتمالاً به دلیل تأثیر هورمونهای مادرزادی).
– وضعیت قرارگیری در رحم: اگر نوزاد در موقعیتهای محدود (مثل پوزیشن سر پایین یا وضعیتی که پاها جمع شدهاند) باشد.
– وضعیت پیچیدن نوزاد (Breech position): نوزادانی که در حالت سر پایین قرار ندارند و اول با باسن یا پا بیرون میآیند، بیشتر درگیر هستند.
– سابقه خانوادگی: اگر در خانواده سابقه این ناهنجاری وجود داشته باشد.
– اولین فرزند بودن: در برخی مطالعات اشاره شده که اولین فرزندان ممکن است بیشتر در معرض ریسک باشند.
تشخیص:
– معاینه فیزیکی: مهمترین قدم توسط پزشک اطفال یا ارتوپد در روزهای اول تولد.
– سونوگرافی : بهترین روش برای نوزادان (زیر ۴-۶ ماه) چون استخوانها هنوز سخت نشدهاند و با امواج صوتی به خوبی دیده میشوند.
– رادیولوژی (X-ray): اگر نوزاد بزرگتر از ۶ ماه باشد، پزشک از عکس رادیولوژی برای بررسی دقیقتر موقعیت استخوانها استفاده میکند.
درمان:
درمان بسیار وابسته به سن نوزاد است. نکته مهم اینکه هرچه تشخیص و درمان زودتر انجام شود، احتمال درمان بدون جراحی و بازگشت به زندگی عادی بسیار بیشتر است.
– در دوران نوزادی ( سن بسیار کم ): استفاده از وضعیت دهنده های خاص مانند (Pavlik Harness). این وسیله یک نوع پوشش مخصوص است که پاها را در موقعیت درست (باز و خمیده) نگه میدارد تا مفصل به درستی شکل بگیرد.- در دوران شیرخوارگی: اگر پاولیک جواب ندهد، ممکن از کست (گچگیری) یا دستگاههای کششی (Spica cast) استفاده شود.- در کودکان بزرگتر یا درمانهای ناکام: اگر درمانهای غیرتهاجمی جواب ندهد، نیاز به جراحی است. جراحی میتواند شامل بازسازی حفره لگن یا جابهجا کردن استخوان ران باشد.
اگر این مشکل تشخیص داده نشود و درمان نگردد، در آینده، فرد دچار مشکلات جدی زیر میشود:- لنگش شدید و تغییر در راه رفتن.- درد مزمن در ناحیهی لگن و ران.- آرتروز بسیار زودرس و شدید در مفصل هیپ.- تغییر در وضعیت ستون فقرات (به دلیل تلاش بدن برای جبران لنگش).
