کوکساوارا  (Coxa Vara)/فیزیوتراپی در فلکه سوم تهرانپارس

کوکساوارا  (Coxa Vara)،یک نقص ساختاری در استخوان ران است که در آن زاویه بین گردن استخوان ران و بدنه (شفت) استخوان ران کمتر از حد طبیعی است.
در حالت طبیعی، این زاویه معمولاً بین ۱۲۰ تا ۱۳۵ درجه است. وقتی این زاویه به کمتر از ۱۲۰ درجه کاهش می‌یابد، به حالت ایجاد شده “کوکساوارا” میگویند. این تغییر زاویه باعث می‌شود که سر استخوان ران در جای خود به درستی قرار نگیرد و مکانیسم حرکت مفصل مختل شود.
علل بروز

کوکساوارا می‌تواند به دو صورت باشد:
– در نوع مادرزادی (Congenital) نوزاد با این نقص ساختاری متولد می‌شود. این اتفاق معمولاً به دلیل اختلال در رشد استخوان در دوران جنینی رخ می‌دهد. کوکساوارای مادرزادی که از نوع اکتسابی آن شایعتر است یک ناهنجاری نادر بوده و شیوع آن یک در بیست هزار است. بیماری در یک سوم موارد دو طرفه است، این بیماری در بعصی موارد ممکن است از والد به فرزند منتقل شود.
– نوع اکتسابی (Acquired): در این حالت، استخوان فرد در ابتدا ساختار طبیعی داشته اما در اثر عوامل مختلف، زاویه استخوان تغییر می‌کند. از جمله این عوامل عبارتند از:
– شکستگی‌های استخوان ران: به‌ویژه شکستگی‌هایی که در ناحیه گردن استخوان ران رخ می‌دهند و در صورت عدم ترمیم صحیح، منجر به تغییر زاویه می‌شوند.
– عفونت‌ها: عفونت‌های شدید در مفصل یا استخوان (مانند سل یا آرتریت سپتیک).
– کمبود ویتامین‌ها: مانند (Rickets) که در کودکان باعث نرم شدن استخوان‌ها می‌شود.
– کم‌خونی یا مشکلات جریان خون: مانند نکروز (Avascular Necrosis) که باعث مرگ سلول‌های استخوان می‌شود.
– بیماری‌های سیستمیک: برخی بیماری‌های ژنتیکی یا متابولیک که بر رشد استخوان اثر می‌گذارند.
علائم

بسته به شدت دفرمیتی و سن فرد، علائم ممکن است متفاوت باشد:
– لنگش (Limping): یکی از شایع‌ترین نشانه‌ها، تغییر در الگوی راه رفتن است.
– درد در ناحیه ران یا کشاله ران: در هنگام راه رفتن یا فعالیت‌های بدنی.
– محدودیت در حرکت مفصل: دشواری در باز کردن پاها (Abduction) یا چرخش مفصل ران.
– کوتاه شدن ظاهری یک پا: به دلیل تغییر زاویه استخوان، یکی از پاها ممکن است کوتاه‌تر به نظر برسد.
– ضعف عضلانی: به دلیل تغییر مکان قرارگیری عضلات اطراف مفصل ران.
تشخیص
پزشک متخصص ارتوپد معمولاً از روش‌های زیر برای تشخیص استفاده می‌کند:- معاینه فیزیکی: بررسی دامنه حرکتی و نحوه راه رفتن.
– عکس رادیولوژی (X-Ray): اصلی‌ترین ابزار برای اندازه‌گیری دقیق زاویه بین گردن و بدنه استخوان ران.
– سی تی اسکن و ام آر آی : برای بررسی دقیق‌تر بافت استخوان، وضعیت خون‌رسانی و وضعیت غضروف‌ها.
 روش‌های درمان
درمان کاملاً به شدتِ نقص، سن فرد و میزان درد و اختلال در عملکرد بستگی دارد:
۱- مشاهده و مراقبت (Observation):اگر نقص بسیار خفیف باشد و هیچ درد یا اختلال حرکتی ایجاد نکند، پزشک ممکن است فقط بیمار را تحت نظر بگیرد.
۲- فیزیوتراپی: برای تقویت عضلات اطراف مفصل ران و بهبود دامنه حرکتی (این روش نقص استخوان را اصلاح نمی‌کند، اما علائم را مدیریت می‌کند).
۳- جراحی (در موارد شدید یا دردناک):
– استئوتومی (Osteotomy): این رایج‌ترین روش جراحی است. در این عمل، جراح استخوان ران را در نقطه‌ای مشخص می‌برد، زاویه آن را اصلاح می‌کند و دوباره با استفاده از پیچ و پلاک در موقعیت صحیح تثبیت می‌کند.
-تعویض مفصل ران (Hip Replacement): اگر کوکساوارا منجر به تخریب شدید مفصل و آرتروز شده باشد (به‌ویژه در افراد مسن‌تر)، پزشک ممکن است مفصل آسیب‌دیده را با یک مفصل مصنوعی جایگزین کند.