محدودیت حرکتی در مفاصل /فیزیوتراپی در فلکه سوم تهرانپارس
محدودیت حرکتی در مفاصل ،زمانی رخ میدهد که فرد نمیتواند مفصل خود را در محدوده طبیعی و کامل آن حرکت دهد. این مسئله میتواند ناشی از مشکلات در بافتهای نرم (عضلات، تاندونها، لیگامانها) یا ساختارهای سخت (استخوانها و غضروفها) باشد.
علل ایجاد این محدودیت را میتوان به چهار دسته اصلی تقسیم کرد:
۱. عوامل مربوط به بافتهای نرم (Soft Tissue Factors):این دسته شایعترین دلیل محدودیت حرکتی است و معمولاً با درد یا احساس سفتی همراه میباشد:
– کوتاهی یا خشکی عضلات (Muscle Tightness): وقتی عضلات اطراف مفصل بیش از حد منقبض یا کوتاه باشند، مانند یک بند لاستیکی تنگ، مانع از حرکت کامل مفصل میشوند.
– التهاب بافتها (Inflammation): التهاب در تاندونها (تاندونیت)، لیگامانها یا کیسههای حاوی مایع مفصل (بورسیت)، باعث تورم و ایجاد فشار فیزیکی در داخل کپسول مفصلی میشود که مانع حرکت میگردد.
– چسبندگی بافتها (Adhesions): پس از جراحی یا آسیبهای طولانیمدت، بافتهای پوششی داخلی (Fascia) یا اسکار (Scar tissue) ممکن است به هم بچسبند و باعث ایجاد انسداد در حرکت طبیعی شوند.
– آرتروز (Osteoarthritis): فرسایش غضروف باعث میشود استخوانها با هم اصطکاک پیدا کنند که این اصطکاک و تورم ناشی از آن، حرکت را بسیار دشوار میکند.
۲. عوامل ساختاری و استخوانی (Structural Factors)در این حالت، مشکل از خودِ هندسه یا ساختار مفصل است:
– تغییرات استخوانی (Osteophytes): ایجاد زائدههای استخوانی (استئوفیت) در لبههای مفصل که مستقیماً مانع از چرخش یا باز شدن مفصل میشوند.- ناهنجاریهای مادرزادی: اشکال غیرطبیعی استخوانها یا شکل نامتعارف کاسه و استخوان مفصل که از بدو تولد وجود دارد.- شکستگیها یا تغییر شکل استخوان: اگر استخوانی پس از شکستگی به درستی جوش نخورده باشد، میتواند زاویه مفصل را تغییر دهد.- تنگی کانال یا فشار عصبی: اگرچه مستقیماً مربوط به حرکت مفصل نیست، اما فشار بر اعصاب میتواند باعث ضعف عضلانی و در نتیجه محدودیت حرکتی شود.
۳. عوامل عصبی و سیستمیک (Neurological & Systemic Factors)مغز و سیستم عصبی دستور حرکت را صادر میکنند؛ اگر این سیستم دچار مشکل شود، حرکت محدود میشود:
– اسپاستیسیتی (Spasticity): افزایش غیرطبیعی تنش عضلانی که معمولاً در بیماریهای عصبی مثل اماس (MS) یا آسیبهای نخاعی دیده میشود و باعث میشود عضله مدام در حالت انقباض باشد.- درد محافظتی (Protective Guarding): وقتی بدن با درد شدید روبرو میشود، مغز به طور خودکار عضلات اطراف آن ناحیه را منقبض میکند تا از حرکت بیشتر و آسیب بیشتر جلوگیری کند (این یک مکانیسم دفاعی است).
– بیماریهای خودایمنی: بیماریهایی مثل روماتیسم مفصلی (Rheumatoid Arthritis) که باعث تخریب سیستماتیک کپسول مفصلی و بافتهای اطراف میشود.
۴. عوامل سبک زندگی و محیطی- عدم فعالیت بدنی (Immobility): کمتحرکی طولانیمدت (مانند نشستن طولانی پشت میز یا بستری شدن) باعث میشود بافتهای مفصلی و عضلانی بدون نیاز به فعالیت، کوتاه و سفت شوند.- استرس و تنش عصبی: استرس مزمن باعث انقباض دائمی عضلات (بهویژه در ناحیه گردن و شانه) میشود که در نهایت منجر به محدودیت حرکتی میشود.
برای تشخیص اینکه علت اصلی محدودیت حرکتی بوجود آمده در یک مفصل چیست، متخصصان معمولاً از روشهای زیر استفاده میکنند:ـ آزمونهای فیزیکی: برای تشخیص اینکه آیا محدودیت از عضله است یا خودِ مفصل.ـ تصویربرداری (X-ray, MRI): برای مشاهده آسیبهای استخوانی، غضروفی یا التهابات بافت نرم.
