شانه گرد و افتاده /فیزیوتراپی در فلکه سوم تهرانپارس
شانه گرد و افتاده ،در اصطلاح پزشکی و فیزیوتراپی معمولاً به دو وضعیت متفاوت اشاره دارد که گاهی با هم ترکیب می‌شوند: Round Shoulders (شانه‌های گرد) و Dropped Shoulder (شانه افتاده/پایین‌افتاده).
۱. شانه‌های گرد (Round Shoulders):این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که استخوان کتف (Scapula) به سمت جلو و بیرون حرکت کرده و قوس‌های پشت گردن و سینه تغییر شکل می‌دهند.
در نمای ظاهر شانه‌ها به سمت جلو متمایل شده‌اند، سینه فرو رفته به نظر می‌رسد و گردن به سمت جلو قرار گرفته است (Forward Head Posture).
علت اصلی این مسئله وجود اختلال تعادلی عضلانیست:
ـ عضلات کوتاه و سفت شده شامل عضلات سینه (Pectoralis Major/Minor) بیش از حد منقبض هستند.
– عضلات ضعیف و کشیده شده شامل عضلات بین دو کتف (مانند Rhomboids و Middle/Lower Trapezius) ضعیف شده و توانایی نگه داشتن کتف در جای خود را ندارند.
عوامل مسبب این مسئله نشستن طولانی با وضعیت بدنی نامناسب (استفاده از موبایل و کامپیوتر)، تمرینات ورزشی نامناسب و عدم تعادل عضلانی.
۲. شانه افتاده یا پایین‌افتاده (Dropped Shoulder):این وضعیت مربوط به موقعیت عمودی استخوان شانه است؛ یعنی یک یا هر دو شانه نسبت به سطح افقی بدن پایین‌تر از حالت طبیعی قرار دارند.
در نمای ظاهری یک سمت شانه پایین‌تر از سمت دیگر دیده می‌شود یا هر دو شانه در وضعیت بسیار پایین و بی‌رمق قرار دارند.
علت :ـ ضعف عضلات بالا برنده شانه (Upper Trapezius) که وظیفه بالا نگه داشتن استخوان ترقوه و کتف را دارند.
ـ تغییرات ستون فقرات: انحراف ستون فقرات (مانند اسکولیوز) می‌تواند باعث شود یک شانه پایین‌تر از دیگری قرار بگیرد.
ـ آسیب‌های عصبی: آسیب به شبکه عصبی بازو (Brachial Plexus) یا اعصاب کنترل‌کننده عضلات ناحیه شانه.
ـ عادات روزانه: حمل مداوم کیف سنگین روی یک سمت یا نشستن نامتقارن.
۳. ترکیب این دو: «شانه گرد و افتاده»وقتی هر دو حالت با هم رخ می‌دهند، فرد دچار یک اختلال وضعیتی (Postural Disorder) شدید شده است. در این حالت، کتف نه تنها به سمت جلو متمایل است (گرد بودن)، بلکه در ناحیه زیرین هم بی‌ثبات و پایین قرار گرفته است (افتادگی). این ترکیب فشار بسیار زیادی به تاندون‌های روتاتور کاف، مفصل آکرومیوکلاویکولار (AC Joint) و دیسک‌های گردن وارد می‌کند.
راهکارهای مدیریت و درمان (دیدگاه فیزیوتراپی)
اگر شما به عنوان فیزیوتراپیست قصد درمان این مراجع را دارید، استراتژی شما باید «بازسازی تعادل عضلانی» باشد:
۱. القاء و آزادسازی (Release): کار با تکنیک‌های دستی (Manual Therapy) یا استفاده از ابزارهای تمرین درمانی برای آزاد کردن عضلات سینه (Pectorals) و عضلات گردن که دچار اسپاسم هستند.
۲. اصلاح وضعیت کتف (Scapular Setting): تمریناتی برای بازگرداندن کتف به جایگاه صحیح (مانند تمرینات Scapular Retraction).
۳. تقویت هدفمند (Strengthening):
– تقویت عضلات Lower Trapezius و Serratus Anterior (برای جلوگیری از افتادگی و بهبود پایداری کتف).
ـ تقویت عضلات Rhomboids و Middle Trapezius (برای جلوگیری از گرد شدن شانه‌ها).
۴. کنترل وضعیت سر: اصلاح Forward Head Posture با تمرینات Chin Tuck.
۵ . آموزش ارگونومی: اصلاح وضعیت نشستن و استفاده از ابزارهای حمایتی در محیط کار.
یاید توجه داشت اگر افتادگی شانه ناگهانی باشد یا با ضعف در دست و بی‌حسی همراه باشد، حتماً باید بررسی شود که آیا مشکل از سیستم عصبی (مانند اختلال در اعصاب محیطی) است یا خیر، زیرا درمان‌های فیزیکی ساده در صورت وجود آسیب عصبی کافی نخواهند بود.
