سندرم کمپارتمان /فیزیوتراپی در شرق تهران
سندرم کمپارتمان ،(Compartment Syndrom)در اندامهای بدن انسان گروههای عضلانی مختلف همراه با : عروق و اعصاب مربوطه توسط پرده هایی بنام فاشیا محصور و از هم مجزا میشوند.
به هر کدام از این واحدها یا قسمتهای مجزا و محصور شده کمپارتمان گفته میشود.
بنابراین هر اندام شامل چند کمپارتمان میباشد. بعنوان مثال ساق پا چهار کمپارتمان دارد: خلفی عمقی، خلفی سطحی، قدامی و خارجی.
این پرده ها یا فاشیاها در حقیقت حکم داربستهای روی استخوان را دارند که: عضلات و بافتهای نرم را در جای خود نگه میدارند.
فاشیاها قابلیت کشسانی زیادی ندارند .و در نتیجه هر کمپارتمان حاوی بافتهای نرم، قابلیت اتساع چندانی نمیتواند داشته باشد.
اگر به هر علتی داخل کمپارتمان خونریزی صورت بگیرد یا مایع میان بافتی ترشح شود: بعلت عدم قابلیت اتساع، فشار داخل کمپارتمان بالا میرود.
این امرباعث فشار روی عروق و کاهش جریان خون و نتیجتا اکسیژن رسانی به عضلات، اعصاب و بافتهای نرم میشود.
در این حالت اگر افزایش فشار ایجاد شده ادامه یابد: اعصاب و عضلات در اثر کاهش خونرسانی دچار ضایعات غیر قابل برگشت میشود. در صورت ادامه ممکن است دچار نکروز یا مرگ سلولی شده و از بین بروند.
مجموعه این عوامل ذکر شده باعث بروز علائمی میشود: که به آن سندرم کمپارتمان یا ایسکمی ولکمن گفته میشود.
این سندرم بطور معمول در اندامها رخ میدهد. اما در کل در هر ناحیه از بدن ( حتی ناحیه شکمی ) که یک کمپارتمان تحت فشار باشد میتواند اتفاق بیفتد.
علل سندرم کمپارتمان
سندرم کمپارتمان به دو دسته تقسیم میشود:
- نوع حاد که بطور ناگهانی بروز میکند و مورد اورژانسی محسوب میشود. معمولا در اثر شکستگی، کوبیدگی و له شدگی، ضربه شدید به عضله: فشار ناشی از بانداژ محکم و گچ گیری اندام، سوختگی، و همچنین مصرف دائمی کورتیکواستروئید، بوجود می آید.
- نوع مزمن که بتدریج و معمولا در حین و بلافاصله بعد از ورزشهای تکراری شدید مثل:دویدن، دوچرخه سواری و شنا اتفاق می افتد . بعد از توقف ورزش برطرف میشود. این نوع مورد اورژانسی نیست و باعث آسیب دائمی نیز نمیشود.
علائم سندرم کمپارتمان
- درد عمیق و مداوم
- بیحسی و گزگز
- تورم و سفتی و کبودی
- عدم وجود نبض شریانی
- رنگ پریدگی و سردی اندام
- عدم توانایی حرکت انگشتان
- افزایش درد هنگام کشش عضلات کمپارتمان
درد سندرم کمپارتمان خصوصیات متفاوتی نسبت به درد شکستگی و آسیبهای بافتی دارد که عبارتند از:
- شدت آن بیشتر از درد معمولی شکستگی است
- شدت درد با گذشت زمان و بتدریج بیشتر میشود
- درد در تمام طول اندام حس میشود
- درد نامشخص و منتشر است
- با مسکنهای معمولی کاهش پیدا نمیکند
- با انقباض فعال عضله یا کشش پسیو و حرکت اندام بیشتر میشود
تشخیص
سندرم کمپارتمان اکثرا بر اساس نوع آسیب و شرح بیمار از علائم خود و همچنین معاینات فیزیکی قابل تشخیص است.
اما در عین حال و بطور معمول تشخیص دقیق تر با وارد کردن یک سوزن در ناحیه مشکوک توسط پزشک : و اندازه گیری مستقیم فشار داخل کمپارتمان بوسیله فشار سنج متصل به سوزن ، انجام میشود.
درمان
در نوع حاد عارضه که مورد اورژانسی محسوب میشود رفع فشار و فاشیوتومی اندام مبتلا باید سریعا انجام شود .در غیر اینصورت حتی اگر آسیب ایجاد شده به نکروز و قطع اندام منجر نشود بعدا باعث فیبروزه شدن عضلات و تغییر شکل اندام میشود. که به کنتراکچر ولکمن معروف است.
در نوع مزمن درمان شامل:
- استراحت و توقف تمرینات شدید و جایگزینی با تمرینات با شدت کمتر.
- استفاده از کفی طبی جهت تعدیل فشارهای وارده به اندام تحتانی هنگام ورزش.
- استفاده از داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی.
- فیزیوتراپی بمنظور کاهش درد و افزایش سطح عملکرد و انعطاف پذیری و استقامت عضلات میباشد.
