نقرس /فیزیوتراپی در فلکه سوم تهرانپارس
نقرس ،(Gout disease) یک نوع آرتریت (التهاب مفصل) است که به دلیل افزایش سطح اسید اوریک در خون ایجاد میشود. این بیماری با حملات ناگهانی و شدید، درد، قرمزی، گرمی و تورم در مفاصل مشخص میشود.
علت
علت اصلی، هایپراوریسمی (افزایش اسید اوریک خون) است. اسید اوریک مادهای است که در اثر تجزیه موادی به نام پورین در بدن تولید میشود. پورین به طور طبیعی در بدن وجود دارد و همچنین در برخی مواد غذایی یافت میشود.
وقتی سطح اسید اوریک در خون بیش از حد بالا میرود، کریستالهای سوزنی شکلی در مفاصل و بافتهای اطراف آن تشکیل میشود که باعث التهاب و درد شدید میگردد. افزایش اسید اوریک میتواند دو دلیل عمده داشته باشد:
۱. تولید بیش از حد: بدن بیش از حد نیاز اسید اوریک میسازد.
۲. دفع ناکافی: کلیهها نمیتوانند اسید اوریک را به اندازه کافی دفع کنند.
عوامل خطر
- رژیم غذایی نامناسب: مصرف زیاد مواد غذایی سرشار از پورین مانند گوشت قرمز، گوشت اندامها (جگر، قلوه)، غذاهای دریایی (میگو، خرچنگ، ساردین) و مصرف فروکتوز (نوشیدنیهای شیرین شده با شکر).
- مصرف الکل: به ویژه آبجو و مشروبات الکلی قوی.
- جنسیت و سن: در مردان شایعتر است، اما پس از یائسگی در زنان نیز شیوع آن افزایش مییابد.
- سابقه خانوادگی: اگر اعضای خانواده شما نقرس داشته باشند، خطر ابتلا برای شما بیشتر است.
- برخی داروها: مانند دیورتیکها (قرصهای آب) و آسپیرین با دوز پایین.
- چاقی و اضافه وزن
- بیماریهای زمینهای: مانند فشار خون بالا، دیابت، بیماریهای کلیوی و کم کاری تیروئید.
علائم نقرس
علائم نقرس معمولاً به صورت ناگهانی و اغلب در شب بروز میکنند:
۱. درد شدید مفصل: شایعترین محل، شست پا است، اما میتواند مچ پا، زانو، مچ دست، آرنج و سایر مفاصل را هم درگیر کند. درد در اوج خود بسیار شدید و طاقتفرسا است.
۲. التهاب و قرمزی: مفصل آسیبدیده قرمز، متورم، گرم و بسیار حساس به لمس میشود، حتی تماس با وزن ملحفه هم میتواند دردناک باشد.
۳. محدودیت حرکت: با پیشرفت التهاب، حرکت دادن مفصل دشوار میشود.
۴. تب با درجه پایین: در برخی موارد، حمله حاد نقرس ممکن است با تب خفیف همراه باشد.
پس از فروکش کردن حمله اول، ممکن است تا ماهها یا سالها علامتی نداشته باشید، اما حملات بعدی میتوانند دوباره رخ دهند و در صورت عدم درمان، مزمن شده و به مفاصل آسیب بزنند.
عوارض نقرس درمان نشده
- توفی (Tophi): رسوب کریستالهای اسید اوریک در زیر پوست به صورت تودههای سفید رنگ. این تودهها معمولاً بدون درد هستند اما در نواحی مانند انگشتان، دستها، پاها، آرنج و حتی لاله گوش ایجاد میشوند.
- آسیب مفصلی: حملات مکرر و مزمن میتواند منجر به تخریب و تغییر شکل دائمی مفصل شود.
- سنگ کلیه: کریستالهای اسید اوریک میتوانند در مجاری ادراری رسوب کرده و باعث ایجاد سنگ کلیه شوند.
روشهای تشخیص
پزشک معمولاً با بررسی علائم و معاینه فیزیکی به نقرس مشکوک میشود و برای تأیید، آزمایشهای زیر را درخواست میدهد:
- آزمایش مایع مفصلی (آرتروسنتز): مطمئنترین روش تشخیص است. با سوزن مقداری مایع از مفصل ملتهب خارج میشود و زیر میکروسکوپ از نظر وجود کریستالهای اسید اوریک بررسی میگردد.
- آزمایش خون: برای اندازهگیری سطح اسید اوریک. البته در حین حمله حاد، سطح اسید اوریک ممکن است طبیعی باشد.
- سونوگرافی یا سیتی اسکن: برای دیدن کریستالها یا توفیها در اطراف مفاصل.
- تصویربرداری با اشعه ایکس: برای رد سایر علل التهاب مفصل و بررسی آسیبهای مزمن.
درمان
درمان نقرس دو هدف اصلی دارد: کنترل حملات حاد و پیشگیری از حملات بعدی و عوارض.
۱. در درمان حمله حاد هدف کاهش درد و التهاب است:
- داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs): مانند ایبوپروفن، ناپروکسن یا سلکوکسیب (با تجویز پزشک).
- کلشی سین: داروی قدیمی و مؤثر برای کاهش درد نقرس، به ویژه اگر در ۲۴ ساعت اول حمله مصرف شود.
- کورتیکواستروئیدها (کورتون): مانند پردنیزون، به صورت خوراکی یا تزریق مستقیم به مفصل برای کاهش التهاب.
- استراحت: مفصل آسیبدیده را تا حد امکان ثابت نگه دارید و روی آن وزن نیندازید.
- یخ درمانی: گذاشتن کیسه یخ پیچیده شده در پارچه روی مفصل به مدت ۲۰-۱۵ دقیقه، چند بار در روز.
۲. در درمان بلندمدت هدف کاهش سطح اسید اوریک خون برای جلوگیری از حملات بعدی است:
- درمان دارویی تحت نظر پزشک جهت کاهش تولید اسید اوریک و کمک به کلیهها برای اینکه اسید اوریک بیشتری دفع کنند (در صورت عملکرد خوب کلیهها).
توصیههای سبک زندگی و تغذیه
- نوشیدن مایعات فراوان به خصوص آب، برای کمک به دفع اسید اوریک.
- محدود کردن مصرف مواد غذایی پر پورین: گوشت قرمز، گوشت اندامها، غذاهای دریایی (میگو، خرچنگ، صدف، ساردین).
- پرهیز از مصرف الکل پر به ویژه آبجو.
