برجستگی هاگلند /فیزیوتراپی در فلکه سوم تهرانپارس
برجستگی هاگلند ،(Haglund’s Deformity)برجستگی هاگلند یک بدشکلی استخوانی در پشت پاشنه پا است. در این حالت، یک زائده استخوانی در لبه فوقانی-خلفی استخوان پاشنه (کالکانئوس) تشکیل میشود که اغلب با التهاب و درد در ناحیه پشت پاشنه همراه است.
این عارضه به دلیل فشار و سایش مکرر پشت پاشنه به کفش ایجاد میشود و گاهی اوقات به آن “پمپ بامپ” (Pump Bump) نیز میگویند، زیرا کفشهای پاشنهبلند و پشتباز (مانند پمپ) یکی از عوامل شایع آن هستند.
علائم
علائم برجستگی هاگلند میتواند از خفیف تا شدید متغیر باشد و شامل موارد زیر است:
- برآمدگی سخت و قابل لمس در پشت پاشنه پا.
- درد در ناحیه پشت پاشنه، بهویژه هنگام راه رفتن، دویدن یا پوشیدن کفشهای سفت.
- تورم و قرمزی در اطراف برجستگی.
- التهاب بورس (بورسیت رتروکالکانئال)
- التهاب تاندون آشیل (تاندونیت آشیل)
در بسیاری از موارد، فرد همزمان ترکیبی از بورسیت و تاندونیت را تجربه میکند که به آن سندرم هاگلند میگویند.
علل و عوامل خطر
علت اصلی، افزایش فشار و سایش بر روی پشت استخوان پاشنه است. عواملی که خطر بروز آن را افزایش میدهند عبارتند از:
- ساختار پا، قوس بلند کف پا باعث میشود استخوان پاشنه به سمت بیرون متمایل شود و بخش فوقانی آن بیشتر در معرض سایش با کفش قرار گیرد.
- سفتی تاندون آشیل، باعث میشود فشار بیشتری به پشت پاشنه وارد شود.
- نوع کفش، پوشیدن کفشهای سفت و تنگ که پشت پاشنه را تحت فشار قرار میدهند (مانند کفشهای اسکی، کتانیهای سفت، چکمههای نظامی) و کفشهای پاشنهبلند که پاشنه پا را به سمت لبه سفت کفش فشار میدهند.
- جنسیت، در زنان عمدتاً به دلیل استفاده از کفشهای پاشنهبلند شایعتر است.
- ورزشهای خاص که دویدن و پریدن زیاد دارند (مانند دو و میدانی) یا ورزشهایی که نیاز به کفشهای سفت دارند (مانند اسکی).
- چاقی، وزن بیشتر فشار بیشتری به پاشنه پا وارد میکند.
- سابقه ژنتیکی، برخی افراد به طور مادرزادی استخوان پاشنه برجستهتری دارند.
تشخیص
۱ـ معاینه فیزیکی: بررسی برجستگی، حساسیت به لمس، تورم و دامنه حرکتی پا.
۲ـ تست تصویربرداری:
- رادیوگرافی : برای مشاهده برجستگی استخوانی و بررسی ساختار استخوان پاشنه.
- امآرآی (MRI): در صورتیکه پزشک به آسیب تاندون آشیل یا التهاب بورس مشکوک باشد
درمان
- درمانهای غیرجراحی (محافظهکارانه) با هدف کاهش علائم درد و التهاب شامل :
۱ـ تغییر در کفش:
- استفاده از کفشهای پشتباز یا کفشهایی که پشت آنها نرم است.
- پوشیدن کفشهای با پاشنه پهن و stable.
۲ـ کمپرس یخ: برای کاهش التهاب.
۳ـ مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن برای کاهش درد و التهاب.
۴ـ تمرینات کششی: کشش ملایم تاندون آشیل و عضلات ساق پا میتواند به کاهش فشار کمک کند.
۵ـ پدهای محافظ (Haglund’s Pad) حلقوی یا سیلیکونی که دور برجستگی قرار میگیرند و آن را از اصطکاک با کفش محافظت میکنند.
۶ـ تزریق کورتیکواستروئید: تزریق داروهای ضدالتهاب به بورس ملتهب میتواند درد را به طور موقت کاهش دهد (اما به دلیل خطر آسیب به تاندون آشیل، باید با احتیاط انجام شود).
۷ـ فیزیوتراپی با استفاده از روشهایی مانند اولتراسوند یا تمرینات خاص برای بهبود انعطافپذیری و کاهش التهاب.
۸ـ استراحت و پرهیز از فعالیتهایی که درد را تشدید میکنند.
- درمانهای جراحی
اگر درمانهای محافظهکارانه پس از ۶ تا ۱۲ ماه مؤثر نباشند، جراحی توصیه میشود. هدف از جراحی، برداشتن برجستگی استخوانی و کاهش فشار بر تاندون آشیل و بورس است که با برداشتن استخوان اضافی و برداشتن بورس ملتهب و ترمیم تاندون آشیل در مواردی که تاندون آسیب دیده باشد انجام میشود.
