کیست گانگلیون (Ganglion Cyst) /فیزیوتراپی در فلکه سوم تهرانپارس
کیست گانگلیون (Ganglion Cyst) ،کیست گانگلیون یک توده یا برآمدگی خوش خیم (غیرسرطانی) است که اغلب در اطراف مفاصل و تاندونهای دست و مچ دست دیده میشود، اگرچه ممکن است در مفاصل پا (مچ پا، زانو) نیز ایجاد شود.
این کیست پر از یک مایع غلیظ، شفاف و ژلهای شبیه به مایع مفصلی (سینوویال) است. به همین دلیل گاهی به آن “کیست سینوویال” نیز میگویند.
علائم و مشخصات:
- ظاهر: معمولاً به شکل یک توده گرد یا بیضی زیر پوست است.
- بافت: ممکن است نرم و قابل فشار دادن یا بسیار سفت و سخت باشد.
- اندازه: اندازه کیست میتواند تغییر کند؛ گاهی کوچک شده و از بین میرود و دوباره ظاهر میشود. اندازه آن اغلب بین ۱ تا ۳ سانتیمتر است.
- موقعیت: شایعترین محلها:
- پشت مچ دست
- قاعده انگشتان در کف دست (در این حالت معمولاً کوچک و سفت است)
- انتهای بند انگشت (در این حالت به آن “کیست موکوس” میگویند)
- درد: معمولاً بدون درد است، اما اگر کیست بر روی یک عصب مجاور فشار وارد کند، میتواند باعث درد، سوزن سوزن شدن، بیحسی یا ضعف عضلانی شود.
- محدودیت حرکت: اگر کیست بزرگ باشد، ممکن است حرکت مفصل را محدود کند.
علل ایجاد کیست گانگلیون:
علت دقیق ایجاد کیست گانگلیون ناشناخته است. با این حال، چندین نظریه وجود دارد:
۱. ساختار “شبه دریچه”: رایجترین نظریه این است که یک آسیب یا ضربه باعث میشود بافت نرم مفصل برآمده شده و کیست را تشکیل دهد. مایع مفصلی میتواند به داخل کیست نشت کند اما نمیتواند به راحتی خارج شود، در نتیجه کیست بزرگ میشود.
۲. دژنراسیون بافتی: برخی معتقدند این کیستها در نتیجه تخریب بافت همبند اطراف مفصل ایجاد میشوند.
۳. علل دیگر: استفاده مکرر و فشار بر روی مفصل ممکن است در ایجاد آن نقش داشته باشد.
افراد در معرض خطر ابتلا:
- در زنان شایعتر از مردان است.
- معمولاً بین سنین ۲۰ تا ۴۰ سالگی رخ میدهد.
- افرادی که سابقه آسیب به مفاصل یا تاندونهایشان را دارند.
- افرادی که آرتروز در مفاصل دست دارند، بیشتر مستعد ابتلا هستند.
تشخیص:
تشخیص معمولاً ساده است و با :معاینه فیزیکی (لمس کیست از نظر اندازه، بافت و حساسیت)،
سونوگرافی ( برای تأیید تشخیص، مشاهده مایع داخل کیست)، امآرآی (در موارد نادر و برای بررسی کیستهای غیرمعمول یا عمقی) و آسپیراسیون ( مایع خارج شده باید شفاف و ژلهای باشد ) انجام میشود.
روش های درمان:
بسیاری از کیستهای گانگلیون بدون نیاز به درمان و به مرور زمان خودبهخود از بین میروند. تصمیم برای درمان فقط در مواردی
گرفته میشود که:
- کیست باعث درد شود.
- حرکت مفصل را محدود کند.
- ظاهر ناخوشایندی داشته باشد.
- باعث ایجاد علائم عصبی (مانند بیحسی) شده باشد.
گزینههای درمانی شامل:
۱. آسپیراسیون : در این روش پزشک پس از بیحسی موضعی، مایع داخل کیست را با سوزن خارج میکند.
- مزیت: روشی ساده و کمتهاجمی.
- عیب: نرخ عود مجدد بسیار بالا است (تا ۵۰٪ یا بیشتر)، زیرا دیواره کیست برداشته نمیشود و دوباره پر از مایع میشود.
۲. جراحی : زمانی توصیه میشود که کیست بزرگ، دردناک یا محدودکننده باشد و به روشهای دیگر پاسخ نداده باشد. در این روش، کل کیست به همراه ساقه یا پایه آن که به مفصل متصل است، برداشته میشود. این کار شانس عود را به میزان قابل توجهی کاهش میدهد (بین ۵ تا ۱۵ درصد). پس از جراحی ممکن است نیاز به فیزیوتراپی برای بازیابی دامنه حرکت و قدرت مفصل باشد.
هشدار مهم:
- فشار، ضربه و یا ترکاندن کیست میتواند به بافتها، عروق خونی و اعصاب اطراف آسیب رسانده و خطر عفونت را به شدت افزایش دهد.در این حالت احتمال عود کیست نیز بسیار بالا است.
