سندرم فاست ( Facet Syndrome )/فیززیوتراپی در تهرانپارس

سندرم فاست ( Facet Syndrome )،بطور کل هر مهره ستون فقرات با واسطه سه مفصل به مهره بالا و پایین خود متصل میشود: یک مفصل بزرگ در جلو که دیسک بین مهره ای نامیده میشود و دو مفصل کوچکتر در عقب بنام مفاصل ستون فقرات یا فاست. در سطح هر یک از مهره ها، اعصاب ستون فقرات از بالای مفاصل فاست از سوراخ بین مهره ای خارج میشوند.

این مفاصل بواسطه ساختار خاصی که دارند اجازه حرکت در یک دامنه محدود، در جهات مختلف به ستون فقرات میدهند: مثلا فلکشن تا حدود ۶۰ درجه و اکستانسیون در دامنه محدودتر و حرکات چرخشی هم به همین ترتیب.

در هنگام فعالیت و نیز استراحت فاستها نیرو های فشاری و کششی وارد شده به ستون فقرات را خنثی میکنند. در واقع مفاصل فاست حرکت بیش از اندازه ستون فقرات را محدود کرده و از دیسکها و ریشه های عصبی و نخاع در مقابل صدمات احتمالی محافظت میکنند. اعصاب و گیرنده های عمقی که در این مفاصل وجود دارند شخص را از موقعیت ستون فقراتش مطلع میکنند.

علت سندرم فاست:

دژنراسیون یا فرسایش ستون فقرات ( اسپوندیلوز یا آرتروز ) شایعترین علت بیماری فاست است. این فرسایش معمولا از دیسک آغاز میشود به این ترتیب که با از دست دادن محتوای آب و انعطاف و کم شدن ضخامت دیسک، فشار بر روی مفصل فاست و در نتیجه غضروف آن بیشتر شده و این پروسه فرسایش به مفصل فاست و غضروف آن نیز سرایت میکند. پیشرفت این روند منجر به سایش بیش از حد و عدم پایداری و فشار بر ساختار ستون فقرات میشود که میتواند منجر به تشکیل زوائد استخوانی در گوشه های مهره ها بنام استئوفیت شود که خود فشار بیشتری را روی مفاصل فاست قرار میدهند و همینطور میتوانند باعث تنگی سوراخهای بین مهره ای و تنگی کانال نخاعی و فشار بر روی اعصاب ستون فقرات شوند. از طرفی نیز با فرسایش مفاصل فاست و مختل شدن عملکرد طبیعی آنها، رباطهای ستون فقرات ضخیم تر شده و فشار مضاعفی بر اعصاب وارد میکنند و منجر به اسپوندیلوز پیشرفته میشوند.

مهمترین عامل تعیین کننده در پیدایش و پیشرفت اسپوندیلوز روند افزایش سن و ایجاد زمینه های فرسایش ضمائم ستون فقرات است. علاوه بر سن عوامل دیگر نیز مانند صدمات وارد به ستون مهره ها از قبیل ضربه ها، شکستگی و جابجایی مهره ها که منجر به بی ثباتی ستون مهره ها میشوند، آسیبهای ورزشی، و فعالیتهای مکرر مضر شغلی، میتوانند در بروز سندرم فاست دخیل باشند.

علائم سندرم فاست :

درد بارزترین علامت است و علت آن اول صدمه به کپسول مفصلی فاست و ایجاد التهاب و تحریک اعصاب کپسول و دوم خارج شدن سطوح مفصلی از محل خود ( در حرکتهای فراتر از حد طبیعی ) و نیمه دررفتگی ( Sublaxation ) است.

درد خصوصا در ناحیه کمر اغلب هنگام صبح یا بعد از یک دوره عدم فعالیت شدیدتر است. درد ناشی از مفصل فاست میتواند موضعی، ارجاعی و یا رادیکولر ( تیرکشنده ) باشد و شدت آن به تعداد فاستهای گرفتار، شدت آسیب فاستها و میزان تحریک ریشه های عصبی مجاور بستگی دارد.

تشخیص سندرم فاست:

سیر ارزیابی بیماری فاست شامل معاینه فیزیکی، بررسی شرح حال بیمار، و توجه به ناحیه احساس درد بیمار در وضعیتهای مختلف نشستن، ایستادن و راه رفتن است. در این روند تشخیصی آزمایشات تصویربرداری پزشکی شامل رادیوگرافی، سی تی اسکن و ام آر آی نیز کمک‌ کننده هستند.

درمان سندرم فاست:

شامل:

·       خودمراقبتی: حفظ وضعیت صحیح بدن در فعالیتهای روزانه، نشستن، ایستادن و خوابیدن، و همینطور کاهش وزن

·       فیزیوتراپی: کمک به کاهش التهاب و تسکین درد و آموزش تمرینات درمانی و نیز آموزش سبک صحیح زندگی و فعالیت

·       داروهای ضدالتهاب خوراکی

·       تزریق داخل مفصلی کورتیکواستروئید

·       ابلیشن عصبی: سوزاندن اعصاب کوچک کپسول مفصلی با استفاده از امواج رادیویی و بلوکه کردن آنها

·       جراحی: در صورت موثر نبودن روشهای ذکر شده و تحت فشار ‌قرار گرفتن ریشه های عصبی در نتیجه بزرگ شدن مفاصل فاست و فرسایش دیسک و بی ثباتی ستون فقرات.