شکستگی استخوان اسکافوئید/فیزیوتراپی در شرق تهران
شکستگی استخوان اسکافوئید / آناتومی: مچ دست از دو استخوان رادیوس (زند زبرین ) و اولنا ( زند زیرین ) در بالا و هشت استخوان کوچک در پایین تشکیل شده است.
این هشت استخوان در دو ردیف چهارتایی قرار گرفته اند.
استخوان اسکافوئید تقریبا بزرگترین آنهاست :که در پایین استخوان رادیوس و در سمت انگشت شست قرار میگیرد.
این استخوان هم از بابت حرکت و هم از بابت ثبات مفصل حائز اهمیت است. شکل هلالی دارد، از سمت کف دست مقعر و ۸۰ درصد سطح آن غضروف مفصلی است.
و از طریق چندین رباط با استخوانهای دیگر مچ در ارتباط است.
استخوان اسکافوئید در عمق حفره انفیه دان ( snuff box ) یعنی همان فضای مثلثی شکلی که :در حالت کشیده ودور نگهداشتن شست بین تاندونهای انگشت شست بوجود می آید، قرار دارد.
این حفره در حقیقت ناحیه اصلی حساسیت و درد هنگام بروز شکستگی است.
شکستگی استخوان اسکافوئید
شکستگی استخوان اسکافوئید شایعترین ضایعه ایست که :میتواند این استخوان را درگیر کند و حدود ۱۵ درصد از شکستگیهای مچ دست را شامل میشود.
شکستگی میتواند در قسمت دیستال ( نزدیک به دست و انگشت شست ) ، میانی، و یا پروگزیمال ( نزدیک به استخوان رادیوس ) اتفاق بیفتد. که البته شکستگیهای ناحیه میانی یا کمری ۷۰ درصد آنها را تشکیل میدهند.
مکانیسم شکستگی اسکافوئید افتادن روی دست در حالت کشیده در حالیکه دست به عقب خم شده میباشد.
غیر از آن نیز در اثر ضربه مستقیم مثل مشت زدن یا آسیبهای ورزشی و یا تصادف با موتور ممکن است اتفاق بیفتد.
شیوع آن در کودکان و افراد مسن کمتر، سنین ۱۵ تا ۳۰ سال بیشتر و در مردان بیشتر از زنان است.
علائم شکستگی استخوان اسکافوئید
شکستگیهای اسکافوئید باعث درد و ایجاد تورم در ناحیه اسناف باکس و ناحیه شست یا مچ دست میشوند.
درد با حرکت شست و مچ و بخصوص هنگام گرفتن و فشار دادن اشیا شدید میشود.
در بعضی موارد درد زیاد نیست و ممکن است با پیچ خوردگی ساده مچ دست اشتباه شود.
بنابراین اگر درد مچ دست بعد از یک روز از بین نرفت میتواند نشانه :شکستگی باشد و برای تشخیص قطعی و جلوگیری از عوارض احتمالی باید به پزشک مراجعه نمود.
عوارض شکستگی استخوان اسکافوئید
احتمال ایجاد عارضه در شکستگیهای اسکافوئید حتی در شکستگیهای بدون جابجایی نیز زیاد است.
شایعترین عوارض عبارتند از:
- دیر جوش خوردن: از آنجائیکه استخوان اسکافوئید خونرسانی خوبی ندارد جوش خوردن آن روند کندی داشته و به ۲ تا ۳ ماه زمان نیاز دارد. و گاهی ممکن است حتی به ۴ تا ۶ ماه افزایش یابد.
- جوش نخوردن – در حدود ۵ درصد از شکستگیها بوجود می آید و مهمترین علل آن عبارتند از :
- بیحرکت نکردن مناسب و درمان ناقص.
- جابجایی زیاد قطعات شکسته شده.
- تاخیر در تشخیص که اگر بیشتر از ۴ هفته باشد احتمال جوش نخوردن با درمان غیر جراحی تا ۸۸ درصد افزایش می یابد.
- اختلال در خونرسانی ناحیه شکسته و نکروز آواسکولار یا سیاه شدن استخوان.
باید توجه داشت که جوش نخوردن استخوان در بعضی افراد خصوصا کسانیکه کار سبک دارند ممکن است بدون علامت باشد.
و در هر صورت اگر درمان نشود :بتدریج باعث محدودیت حرکت و کاهش قدرت مچ دست شده و بسمت آرتروز مچ دست پیش میرود.
به همین علت حتی در موارد جوش نخوردگی بدون علامت، عمل جراحی ضرورت پیدا میکند.
- نکروز آواسکولار :عروق تغذیه کننده اسکافوئید از قسمت دیستال ( پایینی ) آن وارد شده :بسمت پروگزیمال ( بالا ) رفته و تمام استخوان را تغذیه میکنند.
در شکستگیهای ناحیه میانی و پروگزیمال این مسیر عروقی قطع شده و به قطعه پروگزیمال خون نمیرسد. و موجب تحلیل و از بین رفتن سلولهای آن میشود.
به این حالت نکروز آواسکولار یا به اصطلاح سیاه شدن استخوان میگویند.
که نتیجه آن پس از مدتی تغییر شکل استخوان مرده و ایجاد آرتروز در مفاصل بین اسکافوئید و استخوانهای مجاور آن میشود.
- آرتروز مچ دست: بطور معمول بعد از شکستگیهای اسکافوئید که جوش نخورده یا دچار نکروز آواسکولار شده اند ایجاد میشود .و نتیجه آن دردناک شدن و محدودیت حرکات مچ دست است.
تشخیص شکستگی استخوان اسکافوئید
تشخیص دقیق با ارزیابی فیزیکی و توجه به شرح حال و علائم بالینی و رادیوگرافی انجام میشود.
اما از آنجائیکه شکستگی استخوان اسکافوئید خصوصا در ۲۴ ساعت اولیه با :روشهای رادیولوژی معمول قابل شناسایی نیست ممکن است پزشک علاوه بر رادیوگرافی، درخواست MRI یا CT اسکن دهد.
درمان شکستگی استخوان اسکافوئید
نوع درمان با توجه به محل شکستگی و مقدار جابجایی قطعات شکسته و عوارض همراه انتخاب میشود.
در موارد بدون جابجایی درمان بصورت بیحرکت کردن مچ و شست با گچ گیری انجام میشود.
بطوریکه بند آخر شست و هر سه بند آخر انگشتان دیگر آزاد باشند.
گچ در قسمت بالا ممکن است تا ناحیه آرنج ویا تا بالای بازو ادامه یابد و مدت زمان آن نیز ۲ تا ۳ ماه میباشد.
در صورتیکه بعد از این مدت شکستگی جوش نخورده باشد مدت گچ گیری بیشتر میشود.
در مواردیکه شکستگی با جابجایی همراه است درمان جراحی بصورت جااندازی و استفاده از پیچ یا پین برای بیحرکت کردن شکستگی انجام میشود و اگر جابجایی بیش از اندازه باشد یا بهبودی مطلوب حاصل نشده باشد جراح ممکن است برای اتصال دوباره استخوانها از پیوند استخوان استفاده کند.
در هر دو صورت درمان، چه گچ گیری و چه جراحی، بیمار جهت بازیابی دامنه حرکتی و قدرت عضلات به فیزیوتراپی ارجاع داده میشود.
