سندرم مولر وایس /فیزیوتراپی در فلکه سوم تهرانپارس
سندرم مولر وایس، (Müller-Weiss Syndrome)یک بیماری نادر و پیشرونده استخوانی است که استخوان ناویکولار پا را درگیر میکند. این بیماری با دفرمه شدن و تحلیل رفتن (نکروز آواسکولار) استخوان ناویکولار مشخص میشود. نکروز آواسکولار به معنای مرگ بافت استخوانی به دلیل کاهش یا قطع خونرسانی است.
ویژگیها
۱. درگیری دوطرفه اما اغلب نامتقارن، معمولاً هر دو پا را تحت تأثیر قرار میدهد، اما شدت آن در یک پا بیشتر است.
۲. شیوع بیشتر در زنان میانسال، اگرچه ممکن است در مردان و سنین دیگر نیز دیده شود، اما در زنان ۴۰ تا ۶۰ ساله شایعتر است.
۳. تظاهرات دیررس، علائم اغلب سالها پس از شروع روند بیماری ظاهر میشوند.
۴. علت ناشناخته (ایدیوپاتیک)، علت دقیق آن مشخص نیست اما احتمالاً ترکیبی از عوامل مکانیکی، استرسی و بیومکانیکی در استعداد فردی نقش دارد. ضربه حاد معمولاً عامل آن نیست.
علائم و نشانهها
ـ درد مزمن و پیشرونده در قسمت میانی و داخلی قوس پا. درد با فعالیت (ایستادن یا راه رفتن طولانی) بدتر و با استراحت بهتر میشود.
ـ تورم در ناحیه استخوان ناویکولار.
ـ دفورمیتی (بدشکلی). به مرور زمان و با تغییر شکل استخوان ناویکولار، ممکن است قوس کف پا تغییر کرده و پا ظاهر “برآمده” در ناحیه وسط پیدا کند.
ـ لنگش به دلیل درد.
ـ محدودیت حرکت و سفتی در مفاصل میانی پا.
ـ حساسیت به لمس روی استخوان ناویکولار.
تشخیص
۱. تاریخچه پزشکی و معاینه فیزیکی: پزشک با فشار دادن روی ناحیه درد و مشاهده شکل پا و الگوی راه رفتن، به بیماری مشکوک میشود.
۲. تصویربرداری:
در رادیوگرافی یافته کلاسیک، فشرده شدن، تغییر شکل و قطعه قطعه شدن (اغلب به شکل مثلثی یا بیضوی) استخوان ناویکولار است. همچنین ممکن است آرتروز در مفاصل اطراف دیده شود.
سیتی اسکن برای ارزیابی دقیقتر آناتومی و میزان درگیری استخوانی مفید است.
امآرآی بهترین روش برای تشخیص زودهنگام و مشاهده ادم (تورم) مغز استخوان، نکروز و همچنین بررسی بافتهای نرم اطراف است. MRI قبل از تغییرات واضح در عکس ساده، بیماری را نشان میدهد.
درمان
درمان بستگی به شدت علائم و مرحله بیماری دارد و معمولاًاز روشهای محافظهکارانه شروع میشود:
- استراحت و کاهش فعالیت: پرهیز از فعالیتهای تشدیدکننده درد.
- کفشهای مناسب: استفاده از کفشهایی با قوسگیر (ساپورت) مناسب و پنجه پهن و سفت.
- ارتوزها (کفی و وسایل کمکی): کفیهای سفارشی (ارتوتیک) برای کاهش فشار روی استخوان ناویکولار و بهبود بیومکانیک پا.
- داروها: داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی برای کاهش درد و التهاب.
- فیزیوتراپی: برای تقویت عضلات و حفظ دامنه حرکتی.
- تزریق کورتیکواستروئید: ممکن است برای کاهش موقت درد و التهاب تزریق شود، اما به دلیل عوارض احتمالی باید با احتیاط استفاده شود.
- بیحرکتی: گاهی استفاده از آتل یا بوت مخصوص برای مدتی کوتاه برای کاهش فشار توصیه میشود.
در صورتیکه درمانهای محافظهکارانه پس از چند ماه(معمولاً ۶ تا ۱۲ ماه) پاسخ ندهند، جراحی در نظر گرفته میشود. گزینههای جراحی شامل:
- برداشتن استخوان ناویکولار (ناویکولکتومی): در مواردی که استخوان شدیداً تغییر شکل یافته و دردناک است، ممکن است این استخوان برداشته شود. گاهی همراه با آن، عمل جابهجایی تاندون برای حفظ قوس پا انجام میشود.
- جوش دادن مفاصل (آرترودز): فیوز کردن (جوش دادن) مفاصل اطراف استخوان ناویکولار برای کاهش درد و ایجاد پایداری. این روش میتواند همراه با برداشتن یا بدون برداشتن خود استخوان ناویکولار باشد.
- احیای عروق و پیوند استخوان: در مراحل بسیار اولیه و انتخاب شده، ممکن است برای تحریک خونرسانی مجدد انجام شود، اما کاربرد محدودی دارد.
سندرم موار وایس به نامهای نکروز آواسکولار استخوان ناویکولار بزرگسالان یا استئوکندریت ناویکولار بزرگسالان نیز شناخته میشود و باید آن را از بیماری کوهلر (Kohler Disease) که نوعی نکروز آواسکولار استخوان ناویکولار در کودکان (معمولاً پسران ۵-۱۰ ساله) است و معمولاً خودبهخود بهبود مییابد، افتراق داد.
نکته مهم تشخیص و مدیریت این بیماری پیچیده است و باید توسط متخصص ارتوپدی (ترجیحاً فوقتخصص پا و مچ پا) انجام شود. برنامه درمانی برای هر بیمار به طور جداگانه و بر اساس شرایط خاص او طراحی میشود.
